| |
Emlak Vergisi'nde beyannameyi kaldýrmayý, vergi adaletinin ve vergilemede kolaylýðýn saðlanmasýný öngören "Vergi Usul Kanunu, Emlak Vergisi Kanunu ve Harçlar Kanununda Deðiþiklik Yapýlmasýna Ýliþkin Kanun" tasarýsý, 57. Hükümet tarafýndan 20 Þubat 2002'de TBMM Baþkanlýðý'na sunuldu.
1319 sayýlý Emlak Vergisi Yasasý'nda deðiþiklik öngören tasarý, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda, bu konuda verilmiþ 5 ayrý yasa teklifi ile birleþtirilerek 27 Þubat'ta görüþüldü bazý deðiþiklikler yapýlarak benimsendi. TBMM Genel Kurulu'nda 7 Mart 2002'de ele alýnan tasarý, yapýlan deðiþikliklerle kabul edildi.
Cumhurbaþkaný Ahmet Necdet Sezer, 18 Mart 2002'de kýsmen veto yetkisini kullanarak, 4746 sayýlý yasanýn çerçeve 6. maddesinin (B) fýkrasýnýn (b) bendini bir kez daha görüþülmek üzere TBMM'ye iade etti.
|
Söz konusu yasa tasarýsý, 2002 Yýlý Emlak Vergisi 9 uncu genel beyan dönemi için Takdir Komisyonlarý tarafýndan tespit edilen ve kimi semtlerde 1998 yýlý genel beyan dönemi deðerlerine göre 70 kata varan artýþlar meydana getiren arsa ve arazi asgari birim fiyatlarý ile 1998 genel beyan dönemindeki deðerlere göre, yaklaþýk 10 kat artýrýlan bina metrekare normal inþaat maliyet bedelleri ve Büyükþehir Belediye sýnýrlarý ve mücavir alanlar içinde bulunan gayrimenkullerin Emlak Vergisi oranlarýnýn yüzde 100 artýrýmlý uygulanmasý, kamuoyunda tepkiyle karþýlandý.
57. Hükümet, sözkonusu yasa tasarýsýný, kamuoyundaki bu hassasiyeti gidermek üzere hazýrladý. Tasarý ile;
- Dört yýlda bir alýnmakta olan beyan esasýnýn kaldýrýlmasý, sadece vergi deðerini tadil eden nedenlerin bulunmasý halinde mükelleflerden bildirim alýnmasý,
- Emlak vergisi tarhýna, rayiç bedel yerine takdir komisyonlarý tarafýndan takdir edilecek ve araziye iliþkin olarak tespit edilen birim deðerleri ile bina metrekare normal inþaat maliyet bedelleri esas alýnmak suretiyle bulunacak vergi deðerinin esas alýnmasý,
- 2002 yýlý genel beyan dönemi için takdir komisyonlarýnca tespit edilen arsa birim metrekare deðerinin 1998 yýlý birim metrekare deðeri ile mukayese edilmesinin neden olabileceði haksýz ve adaletsiz durumlarýn giderilmesi amaçlandý.
|
VERGÝ USUL KANUNU, EMLAK VERGÝSÝ KANUNU VE HARÇLAR
KANUNUNDA DEÐÝÞÝKLÝK YAPILMASINA ÝLÝÞKÝN KANUN
Kanun No. 4746
Kabul Tarihi : 7.3.2002
MADDE 1. - A) 4.1.1961 tarihli ve 213 sayýlý Vergi Usul Kanununun mükerrer 49 uncu maddesi aþaðýdaki þekilde deðiþtirilmiþtir.
Mükerrer Madde 49. - a) Maliye ve Bayýndýrlýk ve Ýskan bakanlýklarý 1319 sayýlý Emlak Vergisi Kanununun 29 uncu maddesi hükmü ile ayný Kanunun 31 inci maddesi uyarýnca hazýrlanan tüzük hükümlerine göre bina metrekare normal inþaat maliyet bedellerini, uygulanacaðý yýldan dört ay önce müþtereken tespit ve Resmî Gazete ile ilan eder.
Türkiye Ticaret, Sanayi, Deniz Ticaret Odalarý ve Ticaret Borsalarý Birliði bu bedellere karþý Resmî Gazete ile ilanýný izleyen onbeþ gün içinde Danýþtayda dava açabilir.
b) Takdir komisyonlarýnýn arsalara ve araziye ait asgari ölçüde birim deðer tespitine iliþkin dört yýlda bir yapacaklarý takdirler, tarh ve tahakkuk iþleminin (Emlak Vergisi Kanununun 33 üncü maddesinin (8) numaralý fýkrasýna göre yapýlacak takdirler dahil) yapýlacaðý sürenin baþlangýcýndan en az altý ay önce karara baðlanarak, arsalara ait olanlar takdirin ilgili bulunduðu il ve ilçe merkezlerindeki ticaret odalarýna, ziraat odalarýna ve ilgili mahalle ve köy muhtarlýklarý ile belediyelere, araziye ait olanlar il merkezlerindeki ticaret ve ziraat odalarýna ve belediyelere imza karþýlýðýnda verilir.
Büyükþehir belediyesi bulunan illerde takdir komisyonu kararlarý, vali veya vekalet vereceði memurun baþkanlýðýnda, defterdar veya vekalet vereceði memur, vali tarafýndan görevlendirilecek tapu sicil müdürü ile ticaret odasý, serbest muhasebeci mali müþavirler odasý ve esnaf ve sanatkarlar odalarý birliðince görevlendirilecek birer üyeden oluþan merkez komisyonuna imza karþýlýðýnda verilir. Merkez komisyonu kendilerine teblið edilen kararlarý onbeþ gün içinde inceler ve inceleme sonucu belirlenen deðerleri ilgili takdir komisyonuna geri gönderir. Merkez komisyonunca farklý deðer belirlenmesi halinde bu deðerler ilgili takdir komisyonlarýnca yeniden takdir yapýlmak suretiyle dikkate alýnýr.
Takdir komisyonlarýnýn bu kararlarýna karþý kendilerine karar teblið edilen daire, kurum, teþekküller ve ilgili mahalle ve köy muhtarlýklarý onbeþ gün içinde ilgili vergi mahkemesi nezdinde dava açabilirler. Vergi mahkemelerince verilecek kararlar aleyhine onbeþ gün içinde Danýþtaya baþvurulabilir.
Kesinleþen asgari ölçüde arsa ve arazi birim deðerleri, ilgili belediyelerde ve muhtarlýklarda uygun bir yere asýlmak suretiyle tarh ve tahakkukun yapýldýðý yýlýn baþýndan Mayýs ayý sonuna kadar ilan edilir.
Bakanlar Kurulu bu fýkrada yer alan dört yýllýk süreyi sekiz yýla kadar artýrmaya veya iki yýla kadar indirmeye yetkilidir.
c) Yukarýdaki fýkralara göre, Danýþtay ve vergi mahkemelerinde dava açýlmasý halinde, davalýnýn onbeþ gün içinde vereceði tek savunma ile dosya tekemmül etmiþ sayýlýr. Danýþtay ve vergi mahkemelerince bu davalar, dosyanýn tekemmül ettiði tarihten itibaren en geç bir ay içinde karara baðlanýr.
d) (a) ve (b) fýkralarýndaki bina metrekare normal inþaat maliyet bedelleri ile arsalara ve araziye ait asgari ölçüde birim deðer tespitlerine iliþkin süreleri gerektiði ölçüde kýsaltmaya Maliye Bakanlýðý yetkilidir.
B) 213 sayýlý Kanunun 268 inci maddesi aþaðýdaki þekilde deðiþtirilmiþtir.
Madde 268. – Vergi deðeri, bina ve arazinin Emlak Vergisi Kanununun 29 uncu maddesine göre tespit edilen deðeridir.
MADDE 2. - A) 29.7.1970 tarihli ve 1319 sayýlý Emlak Vergisi Kanununun 9 uncu maddesinin birinci fýkrasý aþaðýdaki þekilde deðiþtirilmiþtir.
Bina vergisi mükellefiyeti;
a) 33 üncü maddenin (1) ila (7) numaralý fýkralarýnda yazýlý vergi deðerini tadil eden sebeplerin doðmasý halinde bu deðiþikliklerin vuku bulduðu, ayný maddenin (8) numaralý fýkrasýnda yazýlý halde ise bu duruma baðlý olarak takdir iþleminin yapýldýðý tarihi,
b) Dört yýlda bir yapýlan takdir iþlemlerinde takdir iþleminin yapýldýðý tarihi,
c) Muafiyetin sukut ettiði tarihi,
Takip eden bütçe yýlýndan itibaren baþlar.
B) 1319 sayýlý Kanunun 11 inci maddesi aþaðýdaki þekilde deðiþtirilmiþtir.
Madde 11. – Bina vergisi, ilgili belediye tarafýndan;
a) Dört yýlda bir defa olmak üzere takdir iþlemlerinin yapýldýðý yýlý takip eden bütçe yýlýnýn Ocak ve Þubat aylarýnda,
b) 33 üncü maddenin (1) ila (7) numaralý fýkralarýnda yazýlý vergi deðerini tadil eden sebeplerle bildirim verilmesi icabeden hallerde, vergi deðerini tadil eden sebeplerin meydana geldiði bütçe yýlýný takip eden yýlýn Ocak ayý içinde, vergi deðerini tadil eden sebep yýlýn son üç ayý içinde vuku bulmuþ ve bildirim, vergi deðerini tadil eden sebebin meydana geldiði bütçe yýlýný takip eden yýlda verilmiþ ise bildirimin verildiði tarihte,
c) 33 üncü maddenin (8) numaralý fýkrasýnda yazýlý hallerde, takdir iþlemlerinin yapýldýðý bütçe yýlýný takip eden yýlýn Ocak ve Þubat aylarýnda,
29 uncu maddeye göre hesaplanan vergi deðeri esas alýnarak yýllýk olarak tarh olunur. Bildirim posta ile gönderilmiþ ise vergi, bildirim verme süresinin son gününü takip eden yedi gün içinde tarh olunur. Bu suretle tarh olunan vergiler, tarh edilen tarihte tahakkuk etmiþ sayýlýr ve mükellefe bir yazý ile bildirilir.
Yapýlan tarh ve tahakkuku takip eden yýllarda, 29 uncu maddeye göre tespit edilen vergi deðeri üzerinden hesaplanan bina vergisi, her bütçe yýlýnýn baþýndan itibaren o yýl için tahakkuk etmiþ sayýlýr.
Bir il veya ilçe hududu içerisinde birden fazla belediye olmasý halinde, belediye ve mücavir alan sýnýrlarý dýþýnda bulunan binaya ait bina vergisini tarha yetkili olacak belediye, ilgili valiler tarafýndan belirlenir.
C) 1319 sayýlý Kanunun 19 uncu maddesinin birinci fýkrasý aþaðýdaki þekilde deðiþtirilmiþtir.
Arazi vergisi mükellefiyeti;
a) 33 üncü maddenin (1) ila (7) numaralý fýkralarýnda yazýlý vergi deðerini tadil eden sebeplerin doðmasý halinde bu deðiþikliklerin vuku bulduðu tarihi, ayný maddenin (8) numaralý fýkrasýnda yazýlý halde ise bu duruma baðlý olarak takdir iþleminin yapýldýðý tarihi,
b) Dört yýlda bir yapýlan takdir iþlemlerinde takdir iþleminin yapýldýðý tarihi,
c) Muafiyetin sukut ettiði tarihi,
Takip eden bütçe yýlýndan itibaren baþlar.
D) 1319 sayýlý Kanunun 21 inci maddesi aþaðýdaki þekilde deðiþtirilmiþtir.
Madde 21. – Arazi vergisi, ilgili belediye tarafýndan;
a) Dört yýlda bir defa olmak üzere takdir iþlemlerinin yapýldýðý yýlý takip eden yýlýn Ocak ve Þubat aylarýnda,
b) 33 üncü maddenin (1) ila (7) numaralý fýkralarýnda yazýlý vergi deðerini tadil eden sebeplerle bildirim verilmesi icabeden hallerde, vergi deðerini tadil eden sebeplerin meydana geldiði bütçe yýlýný takip eden yýlýn Ocak ayý içinde, vergi deðerini tadil eden sebep bütçe yýlýnýn son üç ayý içinde vuku bulmuþ ve bildirim, vergi deðerini tadil eden sebebin meydana geldiði bütçe yýlýný takip eden yýlda verilmiþ ise bildirimin verildiði tarihte,
c) 33 üncü maddenin (8) numaralý fýkrasýnda yazýlý hallerde, takdir iþlemlerinin yapýldýðý bütçe yýlýný takip eden yýlýn Ocak ve Þubat aylarýnda,
29 uncu maddeye göre hesaplanan vergi deðeri esas alýnarak yýllýk olarak tarh olunur. Bildirim posta ile gönderilmiþ ise vergi, bildirim verme süresinin son gününü takip eden yedi gün içinde tarh olunur. Bu suretle tarh olunan vergiler, tarh edilen tarihte tahakkuk etmiþ sayýlýr ve mükellefe bir yazý ile bildirilir.
Yapýlan tarh ve tahakkuku takip eden yýllarda, 29 uncu maddeye göre tespit edilen vergi deðeri üzerinden hesaplanan arazi vergisi, her bütçe yýlýnýn baþýndan itibaren o yýl için tahakkuk etmiþ sayýlýr.
Bir il veya ilçe sýnýrlarý içerisinde birden fazla belediye olmasý halinde, belediye ve mücavir alan sýnýrlarý dýþýnda bulunan araziye ait arazi vergisini tarha yetkili olacak belediye, ilgili valiler tarafýndan belirlenir.
E) 1319 sayýlý Kanunun 23 üncü maddesi baþlýðý ile birlikte aþaðýdaki þekilde deðiþtirilmiþtir.
Bildirim verme ve süresi:
Madde 23. – Bu Kanunun 33 üncü maddesinde (8 numaralý fýkra hariç) yazýlý vergi deðerini tadil eden nedenlerin bulunmasý halinde (geçici ve daimi muafiyetten faydalanýlmasý hali dahil) emlak vergisi bildirimi verilmesi zorunludur. Devlete ait arazi için bildirim verilmez.
Bildirimler;
a) Yeni inþa edilen binalar için, inþaatýn sona erdiði veya inþaatýn sona ermesinden evvel kýsmen kullanýlmaya baþlanmýþ ise her kýsmýn kullanýlmasýna baþlandýðý bütçe yýlý içerisinde,
b) Bu Kanunun 33 üncü maddesinde (8 numaralý fýkra hariç) yazýlý vergi deðerini tadil eden sebeplerin doðmasý halinde, deðiþikliðin vuku bulduðu bütçe yýlý içerisinde,
Emlakýn bulunduðu yerdeki ilgili belediyeye verilir.
Yukarýdaki fýkralarda yazýlý haller bütçe yýlýnýn son üç ayý içinde vuku bulduðu takdirde bildirim, olayýn vuku bulduðu tarihten itibaren üç ay içinde verilir. Elbirliði mülkiyetinde mükellefler müþterek imzalý bir bildirim verebilecekleri gibi, münferiden de bildirim verebilirler. Paylý mülkiyet halinde ise bildirim münferiden verilir.
Elbirliði mülkiyetinde münferiden bildirim verildiði takdirde, gayrimenkule ait vergi deðeri üzerinden hissedarlarýn adedine göre ayrý ayrý tarh ve tahakkuk yapýlýr.
Bildirimlerin þekli ve kapsamý Maliye Bakanlýðýnca belirlenir.
F) 1319 sayýlý Kanunun 29 uncu maddesi aþaðýdaki þekilde deðiþtirilmiþtir.
Madde 29. – Vergi deðeri;
a) Arsa ve araziler için, 213 sayýlý Vergi Usul Kanununun asgari ölçüde birim deðer tespitine iliþkin hükümlerine göre takdir komisyonlarýnca arsalar için her mahalle ve arsa sayýlacak parsellenmemiþ arazide her köy için cadde, sokak veya deðer bakýmýndan farklý bölgeler (turistik bölgelerdeki cadde, sokak veya deðer bakýmýndan farklý olanlar ilgili valilerce tespit edilecek pafta, ada veya parseller), arazide her il veya ilçe için arazinin cinsi (kýraç, taban, sulak) itibarýyla takdir olunan birim deðerlere göre,
b) Binalar için, Maliye ve Bayýndýrlýk ve Ýskan bakanlýklarýnca müþtereken tespit ve ilan edilecek bina metrekare normal inþaat maliyetleri ile (a) bendinde belirtilen esaslara göre bulunacak arsa veya arsa payý deðeri esas alýnarak 31 inci madde uyarýnca hazýrlanmýþ bulunan tüzük hükümlerinden yararlanýlmak suretiyle,
Hesaplanan bedeldir.
Vergi deðeri, mükellefiyetin baþlangýç yýlýný takip eden yýldan itibaren her yýl, bir önceki yýl vergi deðerinin 213 sayýlý Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarýnca ayný yýl için tespit edilen yeniden deðerleme oranýnýn yarýsý nispetinde artýrýlmasý suretiyle bulunur.
33 üncü maddeye (8 numaralý fýkra hariç) göre mükellefiyet tesisi gereken hallerde vergi deðerinin hesaplanmasýnda, 213 sayýlý Vergi Usul Kanununun mükerrer 49 uncu maddesinin (b) fýkrasýna göre belirlenen arsa ve arazi birim deðerleri, takdir iþleminin yapýldýðý yýlý takip eden ikinci yýldan baþlamak suretiyle her yýl, bir önceki yýl birim deðerinin, 213 sayýlý Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarýnca ayný yýl için tespit edilen yeniden deðerleme oranýnýn yarýsý nispetinde artýrýlmasý suretiyle dikkate alýnýr.
Vergi deðerinin hesabýnda on milyon liraya kadar olan kesirler dikkate alýnmaz.
Bakanlar Kurulu, bu maddede belirtilen artýþ oranýný sýfýra kadar indirmeye veya yeniden deðerleme oranýna kadar artýrmaya yetkilidir. Bakanlar Kurulu bu yetkisini, 2464 sayýlý Belediye Gelirleri Kanununun 95 inci maddesi uyarýnca belirlenen belediye gruplarý itibarýyla farklý oranlar tespit etmek suretiyle de kullanabilir.
G) 1319 sayýlý Kanunun 32 nci maddesi baþlýðý ile birlikte aþaðýdaki þekilde deðiþtirilmiþtir.
Bildirim verilmemesi halinde yapýlacak iþlemler:
Madde 32. – Bildirimin süresinde verilmemesi halinde, vergi idarece tarh edilir. Ýdarece tarhiyatta her yýla iliþkin vergi deðeri, 29 uncu madde hükmü dikkate alýnarak hesaplanýr.
MADDE 3.- 1319 sayýlý Kanuna aþaðýdaki ek madde eklenmiþtir.
EK MADDE 2. – a) Emlak vergisi mükellefleri tarafýndan en son verilmiþ bulunan emlak vergisi beyannameleri belediyelerce muhafaza edilir ve bu Kanuna göre ilgili belediyelerce yapýlacak tarhiyat sýrasýnda, bina veya araziye iliþkin olarak bu beyannamelerde yer alan bilgiler dikkate alýnýr.
b) Köylerde bulunan bina ve araziye iliþkin olarak 1998 yýlý genel beyan döneminde muhtarlar tarafýndan doldurulup belediyelere teslim edilen köy kýymet beyaný defterleri ilgili belediyelerce muhafaza edilir. Köy kýymet beyaný defterlerinde kayýtlý bina ve arazilerin vergi deðerlerinin tespiti gereken hallerde belediyeler, 29 uncu maddeye göre gerekli tespiti yapar ve ilgililere bildirir.
MADDE 4. - 1319 sayýlý Kanuna aþaðýdaki geçici maddeler eklenmiþtir.
GEÇÝCÝ MADDE 20. – a) Emlak vergisi mükellefleri, 2001 yýlý bina, arsa ve arazi vergisi tarhýna esas olan vergi matrahlarýnýn ayný yýla ait yeniden deðerleme oranýnda artýrýlmasý sonucu bulunacak tutarlar üzerinden, 8 ve 18 inci maddelerde yazýlý vergi oranlarýna göre hesaplanan tutarýn yarýsý kadar tahakkuk ettirilecek emlak vergisini, 2002 yýlýna ait bina, arsa ve arazi vergisinin birinci taksiti olarak, ayný yýlýn Mart, Nisan ve Mayýs aylarý içinde öderler.
2001 yýlýnda ortaya çýkan ve vergi deðerini tadil eden nedenlerle mükellefiyeti 2002 yýlýnda baþlayan mükellefler ise 1998 yýlý genel beyan dönemine iliþkin olarak asgari ölçüde takdir olunan arsa ve arazi birim metrekare deðerleri ile 2001 yýlýna ait bina metrekare normal inþaat maliyet bedeli dikkate alýnarak bulunan asgari beyan deðerinin 2001 yýlýna ait yeniden deðerleme oranýnda artýrýlmýþ tutarlarý üzerinden, 8 ve 18 inci maddelerde yazýlý vergi oranlarýna göre hesaplanan tutarýn yarýsý kadar tahakkuk ettirilecek emlak vergisini, 2002 yýlýna ait emlak vergisinin birinci taksiti olarak ayný yýlýn Mart, Nisan ve Mayýs aylarý içinde öderler.
b) 2002 yýlýnda yapýlacak genel beyana esas olmak üzere 2001 yýlýnda yapýlmýþ olan arsa ve arazilere ait asgari ölçüde birim deðer tespitlerine iliþkin takdir kararlarý, takdir komisyonlarýnca bu maddenin yürürlüðe girdiði tarihten itibaren otuz gün içinde incelenerek, arsa ve arazilerin takdir iþleminin yapýldýðý tarihteki asgari ölçüde birim deðerleri yeniden takdir edilmek suretiyle karara baðlanýr. Bu kararlar hakkýnda, Büyükþehir belediyesi bulunan illerde 213 sayýlý Vergi Usul Kanununun mükerrer 49 uncu maddesinin (b) fýkrasýnýn ikinci bendi hükmü uygulanýr.
Takdir kararlarýndan; arsalara ait olanlar, takdirin ilgili bulunduðu il ve ilçe merkezlerindeki ticaret odalarýna, ziraat odalarýna ve ilgili mahalle ve köy muhtarlýklarý ile belediyelere, araziye ait olanlar ise il merkezlerindeki ticaret ve ziraat odalarý ile belediyelere imza karþýlýðýnda verilir. Kendilerine karar teblið edilmiþ bulunan daire, kurum, teþekkül ve ilgili mahalle ve köy muhtarlýklarý otuz gün içinde ilgili vergi mahkemesi nezdinde dava açabilirler. Vergi mahkemeleri nezdinde açýlan davalar hakkýnda 213 sayýlý Vergi Usul Kanununun mükerrer 49 uncu maddesinin (b) ve (c) fýkralarý uygulanýr.
c) 2002 yýlýna ait emlak vergisi, mükellefler tarafýndan belediyelere en son verilmiþ bulunan emlak vergisi beyannamelerinde yer alan bilgiler ile 2002 yýlý genel beyan dönemi için (b) fýkrasýna göre takdir komisyonlarýnca tespit edilerek kesinleþen arsa ve arazi birim metrekare deðerleri ve bu yýla ait bina metrekare normal inþaat maliyet bedelleri dikkate alýnarak 29 uncu maddeye göre bulunan vergi deðeri üzerinden, ilgili belediyelerce 2002 yýlýnýn Kasým ayý içinde hesaplanan vergiden, (a) fýkrasýna göre birinci taksit olarak tahakkuk ettirilen vergi mahsup edilerek, kalan kýsým 2002 yýlýnýn Kasým ayý içinde tarh edilir ve ikinci taksit olarak ödenir. 2002 yýlý için hesaplanan emlak vergisi, birinci taksit olarak tahakkuk ettirilen vergiden az ise aradaki fark, verginin ödenmiþ olmasý halinde mükellefin diðer vergi borçlarýna mahsup edilir, vergi borcunun bulunmamasý halinde ise mükellefe red ve iade olunur. Vergi ödenmemiþse tahakkuktan terkin edilir.
Bu madde hükmüne göre tarh olunan vergiler mükellefe teblið olunmaz ve tahakkuk eden vergiler mükellefe bir yazý ile bildirilir.
Bu maddenin yürürlük tarihinden önce 2002 yýlý genel beyan dönemi ile ilgili olarak emlak vergisi beyannamesi vermek suretiyle adlarýna vergi tahakkuk ettirilen mükelleflerin vergileri, bu madde hükmüne göre tahakkuk ettirilecek vergiler dikkate alýnarak düzeltilir.
Bu maddenin uygulamasýna iliþkin usul ve esaslarý belirlemeye Maliye Bakanlýðý yetkilidir.
GEÇÝCÝ MADDE 21. – 1.1.2002 tarihinden önceki dönemlerde meydana gelen vergiyi doðuran olaylar nedeniyle bu tarihe kadar mükellefiyetini tesis ettirmemiþ bulunan bina ve arazi vergisi mükelleflerinin bildirimde bulunmak suretiyle mükellefiyetlerini tesis ettirmeleri ve 1998-2001 yýllarýna iliþkin olarak idarece tarh ve tahakkuk ettirilecek vergilerini her yýl için ayrý ayrý % 50 fazlasýyla 2002 yýlý Mayýs ayý sonuna kadar ödemeleri halinde, 1998 yýlýndan önceki vergilendirme dönemlerine ait emlak vergileri aranmaz, 1998-2001 yýllarýna iliþkin olarak yapýlan tarhiyatlar hakkýnda vergi cezasý kesilmez ve gecikme faizi uygulanmaz. Bu maddede belirtilen süre içinde bildirim vermeyen ve ödemelerini tam yapmayan mükellefler bu madde hükmünden yararlanamazlar.
MADDE 5. - 2.7.1964 tarihli ve 492 sayýlý Harçlar Kanununun 63 üncü maddesi aþaðýdaki þekilde deðiþtirilmiþtir.
Madde 63. – Bu Kanunda sözü edilen "kayýtlý deðer" veya " emlak vergisi deðeri" deyimi; 1319 sayýlý Emlak Vergisi Kanununun 29 uncu maddesine göre belirlenen vergi deðerini ifade eder.
Tapu ve kadastro harcý, vergi deðeri ile mükellef tarafýndan beyan edilmiþ olan deðerlerden yüksek olaný üzerinden hesaplanýr.
Mükelleflerin vergi deðerinden daha düþük beyanda bulunmalarý halinde, harcýn hesabýnda vergi deðeri esas alýnýr. Aradaki farka isabet eden harç, 213 sayýlý Vergi Usul Kanununa göre hesaplanan vergi ziyaý cezasý % 25 oranýnda uygulanmak suretiyle ikmalen tarh edilir.
Harcýn hesabýnda on milyon liraya kadar olan matrah kesirleri dikkate alýnmaz.
Bu maddenin uygulanmasýna iliþkin usul ve esaslarý tespite Maliye Bakanlýðý yetkilidir.
MADDE 6. - A) 213 sayýlý Vergi Usul Kanununun 74 üncü maddesinin (b) ve (c) fýkralarýnda yer alan "20 nci maddesinin ikinci fýkrasý" ibareleri "29 uncu maddesinin birinci fýkrasýnýn (a) bendi" þeklinde,
B) 1319 sayýlý Emlak Vergisi Kanununun;
a) 3 ve 13 üncü maddelerinin ikinci fýkralarýnda yer alan “müþterek mülkiyet” ibarelerinin “paylý mülkiyet”, “iþtirak halinde mülkiyette” ibarelerinin “elbirliði mülkiyette” þeklinde,
b) 40 ýncý maddesinde yer alan “beyan dýþý” ibaresinin “bildirimde bulunulmadýðýnýn” þeklinde,
C) 492 sayýlý Harçlar Kanununa baðlý (4) sayýlý tarifenin:
I - Tapu iþlemleri baþlýklý bölümünün;
a) (13.a) bendinin üçüncü paragrafýnda yer alan "Emlak Vergisi Beyannamesinin" ibaresi "Emlak Vergisi Bildiriminin" þeklinde,
b) (20.a) bendinde yer alan ''gayrimenkulün devir ve iktisap bedelinden" ibaresi ''gayrimenkulün beyan edilen devir ve iktisap bedelinden'' þeklinde,
II - Kadastro ve tapulama iþlemleri baþlýklý bölümünün sonunda yer alan "emlak vergisi beyannamesi verilmesini gerektirenlerin 1319 sayýlý Emlak Vergisi Kanununun 27 nci maddesinde yazýlý ek süre'' ibaresi ''emlak vergisi bildirimi verilmesini gerektirenlerin 1319 sayýlý Emlak Vergisi Kanununda yazýlý bildirim verme süresi'' þeklinde,
Deðiþtirilmiþtir.
MADDE 7. - a) 213 sayýlý Vergi Usul Kanununun 352 nci maddesinin üçüncü fýkrasýnýn (1) numaralý bendinin sonunda yer alan parantez içi hükmü,
b) 1319 sayýlý Emlak Vergisi Kanununun 10, 20, 24, 25, 26, 27, 28 ve 36 ncý maddeleri,
Yürürlükten kaldýrýlmýþtýr.
GEÇÝCÝ MADDE 1. - 2001 Mali Yýlý Bütçe Kanunu ile Belediyeler Fonu adýna ayrýlan ve emanet hesaplarýna alýnan bütçe ödeneði, Ýller Bankasýnýn 2001 yýlý Ocak ila Haziran aylarýna ait olmak üzere altý aylýk dönem içinde tahakkuk eden mülga Belediyeler Fonu borcuna mahsup edilir.
Ankara, Mersin ve Ýzmit Büyükþehir Belediyelerinin Ýller Bankasýna olan borçlarý, 27.6.1984 tarihli ve 3030 sayýlý Büyükþehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkýnda Kanun Hükmünde Kararnamenin Deðiþtirilerek Kabulü Hakkýnda Kanun gereðince bu belediyeler adýna her ay tahakkuk eden paylardan Bakanlar Kurulunca tespit edilecek esaslar dahilinde kesilerek Ýller Bankasýnýn mülga belediyeler fonuna olan borcuna mahsuben Hazine hesaplarýna intikal ettirilir.
Bu mahsup iþlemlerinden sonra kalan borç Ýller Bankasýnca bu Kanunun yürürlüðe girdiði tarihi takip eden aydan baþlamak üzere oniki ayda eþit taksitler halinde Hazine hesaplarýna aktarýlýr.
Ýller Bankasýnýn bu borcuna faiz uygulanmaz.
MADDE 8. - Bu Kanunun;
a) 1 inci maddesinin (B) fýkrasý, 2 nci maddesinin (A), (C) ve (F) fýkralarý ile 5 inci maddesi ve 6 ncý maddesinin (C) fýkrasýnýn (I) numaralý bendinin (b) alt bendi 1.1.2002 tarihinden geçerli olmak üzere yayýmý tarihinde,
b) Diðer hükümleri yayýmý tarihinde,
Yürürlüðe girer.
MADDE 9. - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
GENEL GEREKÇE
Dünyanýn bütün ülkelerinde olduðu gibi ülkemizde de Osmanlý Ýmparatorluðu döneminden beri emlak üzerinden, emlak vergisi veya baþka adlarla vergi alýnmaktadýr.
Emlak üzerinden alýnmakta olan bu verginin en önemli sorunu deðerleme, baþka bir ifadeyle emlakýn vergiye tâbi tutulacak kýymetinin belirlenmesi olmuþtur.
Emlak vergisinde beyan sisteminin uygulandýðý 1972 yýlýndan bu yana mükellefler genellikle gayrimenkullerin deðerlerini rayicine nazaran düþük gösterme eðilimi içine girmiþlerdir. Bu durum, vergi hasýlatýný azaltmýþ ve vergide adalet ilkesini zayýflatmýþtýr.
Beyan sisteminde görülen aksaklýklar dikkate alýnarak emlak vergisinde bina, arsa ve araziler için asgari beyan sistemine geçilmiþ ve mükelleflerin bina, arsa ve arazileri için beyan edecekleri deðerin idarece tespit edilen miktardan az olmamasý saðlanmýþtýr. Ancak, bugüne kadar yapýlan uygulama göstermiþtir ki genelde mükelleflerin beyan ettikleri rayiç deðerleri, ilan edilen asgari metrekare deðerler ile asgari bina inþaat birim metrekare maliyet bedelleri esas alýnarak asgari beyan deðeri civarýnda kalmýþtýr.
Dolayýsýyla, çok sýnýrlý sayýdaki mükellef grubu sahip olduðu taþýnmazlarýn gerçek deðerleri üzerinden vergi öderken, mükelleflerin büyük bir bölümünün asgari beyan deðeri üzerinden vergi ödemeleri adaletsizliklere yol açmýþtýr.
Ayrýca, büyük bir kýsmýný emekli, ücretli, dar ve orta gelir grubuna mensup kiþilerin oluþturduðu emlak vergisi mükelleflerinden dört yýlda bir beyanname alýnmasý bu mükellefler için külfet oluþturmaktadýr.
Emlak vergisi uygulamasý sonucunda görülen bu olumsuzluklarý ortadan kaldýrmak ve vergilemede kolaylýðýn ve basitliðin saðlanmasý amacýyla dört yýlda bir alýnmakta olan beyan esasýnýn kaldýrýlmasý ve sadece vergi deðerini tadil eden nedenlerin bulunmasý halinde mükelleflerden bildirim alýnmasýný saðlamaya yönelik deðiþikler yapýlmaktadýr.
Ayrýca, vergilendirmede basitliði saðlamak amacýyla “rayiç bedel” yerine takdir komisyonlarýnca takdir edilecek arsa ve araziye iliþkin olarak tespit edilen birim deðerleri ile bina metrekare normal inþaat maliyet bedelleri esas alýnmak suretiyle bulunacak “vergi deðeri”nin emlak vergisi tarhýna esas alýnmasýný saðlayacak düzenlemeler yapýlmýþ bulunmaktadýr.
Öte yandan, 2002 yýlý genel beyan dönemi için takdir komisyonlarýnca tespit edilen arsa birim metrekare deðerleri, 1998 yýlý birim metrekare deðerleri ile mukayese edildiðinde, haksýz ve adaletsiz durumlarýn bulunduðu ileri sürülmektedir. Tasarýyla bu haksýzlýklarýn giderilmesine de imkân saðlanmaktadýr. |
(19 MART 2002)
FÝNANSAL FORUM
07.09.2000, PERÞEMBE
IMF’NÝN ÝNCE AYARI: YENÝ VERGÝLER (I)
MUSTAFA ÖZYÜREK |
|
|
Son dönemlerde IMF destekli ekonomik programlar ayný zamanda beraberinde ek vergileri getiriyor. 5 Nisan 1994 kararlarýnýn akabinde çýkarýlan 3986 sayýlý ve 2000 yýlýnda uygulamaya konulan ekonomik program ise 4481 sayýlý Yasalarla kendi ek vergilerini getirdi. 1999 yýlýnda ülkemizin yaþadýðý deprem felaketleri ek vergiler için bir gerekçe olarak kullanýldý ve vergilere olan direnç bu ortamda kendiliðinden azaldý. Deprem vergisi paketi olarak kamuoyunda anýlan 4481 sayýlý Yasa aslýnda tek bir vergiden oluþmuyordu. Deprem vergisi 8 çeþit vergiyi içeren gerçek anlamda bir vergi paketi idi. Bunlar;
- Ek Gelir Vergisi,
- Ek Kurumlar Vergisi,
- Ek Motorlu Taþýtlar Vergisi,
- Ek Emlak Vergisi,
- Özel Ýþlem Vergisi,
- Özel Ýletiþim Vergisi,
- Faiz Vergisi ve
- Rekabet Kurumu, Radyo Televizyon Üst Kurulu, Sermaye Piyasasý Kurulu ile Ýstanbul Menkul Kýymetler Borsasý gelirlerinden alýnan paylardan oluþuyordu
Ek Emlak Vergisi
Ek emlak vergisinin konusu bina, arsa ve arazilerdir. Buna göre, Türkiye sýnýrlarý içinde bulunan binalar ile arazi ve arsalar ek emlak vergisine tabidir. Bina ve arazi vergisinin mükellefi, bina, arsa ve arazinin maliki, varsa intifa hakký sahibi, her ikisi de yoksa bina, arsa ve araziyi malik gibi tasarruf edenlerdi. Belirtilen bina, arsa ve arazi vergisinin 1999 yýlýnda mükellefi olanlar, ek emlak vergisinin de mükellefi oluyordu. Türkiye sýnýrlarý içinde sahip olunan konutlardan brüt alaný 120 metrekareyi geçmeyen ve mükellefçe seçilen bir tanesi ek emlak vergisinden müstesna tutuluyor ve sahip olunan konut veya konutlarýn brüt alanýnýn 120 metrekareyi geçmesi halinde, ek emlak vergisine iliþkin istisna uygulanmýyordu. Özetle 1999 yýlý emlak vergisi bir kez daha ödeniyordu.
Özel Ýþlem Vergisi
Özel iþlem vergisinin konusunu sekiz yýllýk kesintisiz eðitim yasasý olarak bilinen 4306 sayýlý Kanunu ile gelen ve eðitime katký payý olarak bilinen yükümlülüklere paralel olarak düzenlenmiþti. Söz konusu Kanunun geçici 1. Maddesinin (A) fýkrasýnda yer alan iþlem ve kaðýtlar özel iþlem vergisinin konusuna giriyordu. Yani yapýlan düzenleme özü itibariyle eðitime katký payýnýn (EKP) iki kere alýnmasýndan ibarettir. Ancak yeni alýnacak tutarýn adý özel iþlem vergisidir. Bu vergisinin konusuna giren pek çok kaðýt var. Özel iþlem vergisine tabi kaðýtlar vergileri aþaðýdaki gibidir.
- Vergi dairelerine ve belediyelere verilen beyannameler ile SSK’ya verilen sigorta prim bildirgelerinden 1.000.000 Lira,
- Gümrük idarelerine verilen beyannamelerden 4.000.000 Lira,
- Taþýt alým vergisine tabi olan motorlu taþýtlarýn kayýt ve tescili ile devirlerinde 10.000.000 Lira,
- Spor-Toto, Spor-Loto ve Sayýsal Loto oyunlarýnda her bir kolon bedeli üzerinden 20.000 Lira,
- At yarýþlarýnda oynanan her bir bilet üzerinden 40.000 Lira,
- Silah, taþýma ve bulundurma müsaade vesikalarý için 30.000.000 Lira,
- Kara avcýlýðý ruhsat teskereleri için 15.000.000 Lira,
- Hava yolu ile iç hat yolcu taþýmacýðýnda düzenlenen, her bilet üzerinden 1.500.000 Lira, dönüþlü biletler üzerinden 3.000.000 Lira,
- Cep telefonu için adlarýna GSM aboneliði tesis edilenlerden 5.000.000 Lira,
- Harçlar Kanununa ekli 4 sayýlý tarifenin 1 numaralý bölümünde belirtilen tapu iþlemlerinden harç mükellefiyeti doðuran (492 sayýlý Harçlar Kanunu ile diðer kanunlarda yer alan istisna ve muafiyetler dikkate alýnmaksýzýn) her bir iþlemin taraflarý için ayrý ayrý 5.000.000 Lira,
Ayrýca ÝMKB’de yapýlan iþ ve iþlemler nedeniyle alýnan menkul kýymet kotasyon ve tescil ücretlerinin, kurtaj ücretlerinden borsa yönetimine ödenecek borsa paylarýnýn ve SPK tarafýndan yapýlan tescil ve kayýtlar nedeniyle alýnan ücretlerin dörtte biri kadar ayrýca hesaplanan tutarlar ile RTÜK tarafýndan yayýn kuruluþlarýnýn reklam gelirlerinden alýnan pay kadar ayrýca hesaplanan tutarlar da özel iþlem vergisi olarak alýnýyor.
|
EMLAK VERGÝSÝ ORANLARI
(29.07.1998'den itibaren)
|
Meskenlerde |
Binde 1 |
Diðer Binalarda |
Binde 2 |
Arazilerde |
Binde 1 |
Arsalarda |
Binde 3 |
| |
|
Bu oranlar 01.01.2002 tarihinden geçerli olmak üzere, 5216 sayýlý Kanunun uygulandýðý büyükþehir belediye sýnýrlarý ve mücavir alanlar içinde %100 artýrýmlý uygulandýðýndan, 5216 sayýlý Kanunun uygulandýðý büyükþehir belediye sýnýrlarý ve mücavir alanlar içinde bulunan bina, arsa ve arazilerin 2002 yýlý ve sonraki dönemlere ait Emlak Vergisi Oranlarý: |
| |
|
Meskenlerde |
Binde 2 |
Diðer Binalarda |
Binde 4 |
Arazilerde |
Binde 2 |
Arsalarda |
Binde 6 |
stanbul-Beyoðlu'ndaki Tak-ý Zafer Caddesi ile Bursa'nýn Kapalýçarþýsý, Türkiye'nin en pahalý yerleri oldu.
Belediyeler, Ticaret Odalarý ve ilgili diðer kuruluþ temsilcilerinin katýlýmýyla, her ilde ayrý ayrý oluþturulan deðer tespit komisyonlarýnýn 4 yýlda bir belirlediði metrekare birim deðerler, 1992 yýlýnda olduðu gibi bu yýl da sýkýntý yaratacak görünüyor.
Türkiye'de 18 milyonu aþkýn vatandaþý ilgilendiren emlak vergisi birim deðerleri,
iller arasýndaki adaletsizlik ve eþitsizliði de gözler önüne seriyor.
BURSA, ANKARA VE ÝZMÝR'Ý SOLLADI
Komisyonlarýn tespitleri sonucunda, metrekaresine 8.000 YTL deðer biçilen Ýstanbul Beyoðlu'ndaki Tak-ý Zafer Caddesi ile Bursa'nýn Kapalýçarþýsý, Türkiye'nin en deðerli mekanlarý olarak ilan edildi.
Emlak vergisi deðerlerinde, Kapalýçarþý ile Ýstanbul'u yakalayan Bursa, Türkiye'nin ikinci ve üçüncü büyük illeri olan Ankara ve Ýzmir'i ise geride býraktý.
Geçmiþte Türkiye'nin en pahalý yeri durumunda bulunan Ýstanbul'un Ýstiklal Caddesi, bu yýlki tespitlerin ardýndan bu özelliðini kaybetti. Son tespitlerde, Ýstiklal Caddesi'nin metrekare birim deðeri, 7.500 YTL olarak açýklandý.
Beyoðlu'nda bulunan Mete Caddesi 6.600 YTL'lik birim deðer ile bu üçlüyü takip ederken, metrekaresi 6.000 YTL olarak belirlenen Beyoðlu'nun Cumhuriyet Caddesi ve Bursa'nýn Atatürk Caddesi de ülkenin diðer pahalý mekanlarý arasýna girdi.
Ýstanbul'un Bankalar Caddesi ile Bursa'nýn Altýparmak Caddesi'nde de metrekare birim deðer, 5.000 YTL olarak tespit edildi. Geçmiþteki deðer tespitlerinde hep ilk 3'de yer alan Ankara'nýn Atatürk Bulvarý'nýn metrekaresi ise bu defa 4.000 YTL'de kaldý. Ýstanbul'un Anadolu yakasýndaki ünlü Baðdat Caddesi'nde ise bu rakam 2.194 YTL oldu.
HAKKARÝ BAÞA GÜREÞÝYOR!
Türkiye'nin 3. büyük ili Ýzmir ise emlak vergisi deðerlerinde oldukça arkalara düþtü. Bu ilimizde vergiye tabi en yüksek deðer, 3.281 YTL ile Atatürk Caddesi ve Cumhuriyet Bulvarý için tespit edildi. Ýldeki Mustafa Kemal Sahil Bulvarý'na da 2.975 YTL deðer biçildi.
Turizmin merkezi Antalya'nýn en deðerli yeri de, metrekaresi 3.000 YTL olarak açýklanan Konyaaltý Caddesi oldu. Bu rakam Güllük Caddesi ve 100. Yýl Bulvarý için 2.000 YTL olarak saptandý.
Bu arada, Doðu Anadolu'nun geri kalmýþ yöreleri arasýnda bulunan Hakkari, emlak vergisine tabi deðerler açýsýndan ise Türkiye'nin bir çok geliþmiþ yöresini geride býraktý.
Bu ilimizde Ýstiklal Caddesi ile Cumhuriyet Caddesi'nde bulunan bina ve arsalarýn metre karesine 1.200 YTL deðer biçilirken, Ýstanbul'da yalýlarýn sýralandýðý Beylerbeyi Yalýboyu Caddesi'nde de birim deðer 1.200 YTL'de olarak tespit edildi. Yine Boðaza nazýr Nakkaþtepe'de de birim deðer 1.410 YTL'de kaldý.
Ayný þekilde Hakkari'de 1.200 YTL olan en yüksek birim deðer, Kocaeli'de 1.120, Kayseri'de 450, Isparta'da 495, Ordu'da 700, Eskiþehir'de 800, Gaziantep'de 470, Burdur'da 300, Giresun'da 900, Uþak'da 344, Erzincan'da 300, Sinop'da 172, Çankýrý'da 130, Hatay'da 185, Zonguldak'da 450, Þanlýurfa'da ise 700 YTL olarak belirlendi.Kars'ta 180 YTL olan en yüksek birim deðer, Bitlis'te 10, Aðrý'da 400, Van'da da 250 YTL oldu.
4 YIL ÖNCE DE SORUN OLDU
Deðer tespit komisyonlarýnýn belirlediði emlak vergisine tabi deðerler, 4 yýl boyunca geçerli oluyor. Buna göre, 2006 yýlýnda komisyonlarýn tespit ettiði rakamlar üzerinden vergi hesaplanacak. Birim deðer, takip eden yýllarda ise yeniden deðerleme oranýnýn yarýsý kadar zamlanacak. 2010 yýlýnda ise komisyonlar yeni deðer tespiti yapacak.
2002 yýlýnda bu þekilde belirlenen metre kare birim deðerler, emlak vergisi mükelleflerinin tepkisini çekmiþti. Ýller arasýndaki adaletsizliklerin de had safhada olduðu bu tespitler için çeþitli kuruluþlar mahkemelere baþvurmuþtu. Mahkemelerin verdiði kararlar ile de belirlenen rakamlar büyük ölçüde aþaðý çekilmiþti.
Örneðin, Ankara'da Atatürk Bulvarý için belirlenen 4 milyar liralýk birim deðer, mahkeme tarafýndan 1 milyar liraya, Necatibey Caddesi'nin birim deðeri 1 milyar liradan 300 milyon Liraya, Ziya Gökalp Caddesi'nin de 2 milyar liradan 975 milyon liraya düþürülmüþtü.
Öte yandan mevzuat gereði arsa ve bina alým satýmlarýndaki tapu harcýna tabi deðer emlak vergisi birim deðerlerinin altýnda kalamýyor.
EMLAK VERGÝSÝNÝN HESAPLANMASI
Emlak Vergisi arsa ve inþaat birim maliyetlerine göre hesaplanýyor.Örneðin, metrekare bedeli 2 bin 194 YTL belirlenen Baðdat Caddesi'nde bin metrekare üzerine kurulu 10 daireli apartmanda arsa payý 100 metrekare oluyor. Dairenize isabet eden arsa bedeli ise (100 x 2.194 YTL=219.400 YTL) oluyor. Bu binanýn birinci sýnýf betonarme inþaattan olduðu varsayalým. Maliye ve Bayýndýrlýk Bakanlýðý'nýn son tebliðine göre birinci sýnýf betonarme için belirlediði metrekare birim fiyatý 538.98 YTL. 100 metrekarelik pay için (100x538.98 YTL=53.898 YTL) oluyor. Son olarak ödenecek Emlak Vergisi'ni bulmak için arsa bedeli ile bina maliyetini toplamak (109.700+58.898=273.298 YTL) ve Emlak Vergisi oranýna bölmek gerekiyor. Vergi, konutlarda binde 2 (0.002), iþlerlerinde binde 4 (0.004) olarak alýnýyor. Yani ödenecek vergi (273.298x 0.002=546.6 YTL) olarak hesaplanýyor. Maliye bu vergiyi iki taksitte alýyor.
2006 DA VERGÝLERDE ARTIÞ VAR
2006 enflasyon hedefi yüzde 5. Ancak 2006'da vergiler yaklaþýk yüzde 10 artacak. Vergilerin ne kadar artacaðýný bir önceki yýla iliþkin yeniden deðerleme oraný belirliyor. Yeniden deðerleme oraný olarak da ekim ayý itibariyle TEFE'de meydana gelen ortalama artýþ, yani 12 aylýk ortalamalara göre hesaplanan deðiþim oraný ilan ediliyor. Bu oran 2 Kasým günü belli oldu. Oran geçtiðimiz yýl yüzde 11.2 olarak oluþmuþtu, bu yýl yüzde 9.78 olarak gerçekleþti. Bu nedenle Maliyenin 2005 yýlý yeniden deðerleme oranýný yüzde 9.8 olarak ilan etmesi bekleniyor.
Bu yýl yeniden deðerleme oraný hedeflenen enflasyonun çok üzerinde gerçekleþti. Bakanlar Kurulu yetkisini kullanmazsa 2006'da vergilerde beklenen enflasyonun iki katý artýþ yaþanacak.
Yeniden deðerleme oraný, birçok vergi ve benzeri mali yükümün artýþýnda ölçü olarak kullanýlýyor. Bunlardan bazýlarý þöyle:
· Kira: 2 bin YTL olarak uygulanan konut kira istisnasý tutarý 2 bin 100 YTL olacak.
· Vergi cezalarý: Yüzde 9.8 artacak.
· Motorlu taþýtlar vergisi: Yeniden deðerleme oraný kadar artacak.
· Damga vergisi: Yeniden deðerleme oranýnda artýrýlarak tespit ediliyor.
· Emlak vergisi: Her yýl, bir önceki yýlýn yeniden deðerleme oranýnýn yarýsý kadar artýrýlarak hesaplanýyor. Ancak 2006'da yeni takdir edilen deðerler vergi hesabýna esas alýnacaðý için yeniden deðerleme oraný kullanýlmayacak. 2007'de emlak vergisi ise 2006 yeniden deðerleme oranýnýn yarýsý kadar artýrýlacak.
· Trafik cezalarý: Trafik para cezalarý da her yýl yeniden deðerleme oranýnda artýyor.
· Fatura - amortisman sýnýrý: 2005'te 480 YTL'ydi, 500 YTL olarak uygulanacak.
· Teþvik belgeleri: Eski teþvik belgelerine dayanýlarak hak kazanýlmýþ yatýrým indirimi tutarlarý, izleyen yýllarda yeniden deðerleme oranýnda artýrýlarak dikkate alýnýyor.
· Finansal araçlar: Finansal enstrümanlardan saðlanan bazý gelirlerin vergiye tabi tutarýnýn tespitinde enflasyon indirimi yapýlýyor. Yeniden deðerleme oraný bu indirim oranýný etkiliyor.
· Bono faizleri: 26.07.2001 - 31.12.2005 arasýnda ihraç edilen Hazine bonosu ve Devlet tahvillerinin faiz gelirleri ile bunlarýn elden çýkarýlmasýndan saðlanan kazançlarýn belli bir kýsmý 31.12.2007 tarihine kadar gelir vergisinden müstesna. 2005'te 177 bin 33 YTL olan istisna, 2006'da 191 bin 88 YTL olarak uygulanacak.
· Gelir vergisi: Gelir vergisindeki dilimler her yýl yeniden deðerleme oranýnda artýrýlarak belirleniyor. Bakanlar Kurulu yetkisini kullanýlýp, artýþý beklenen enflasyon düzeyinde tutabiliyor. Artýþýn düþük tutulmasý ücretlilerin aleyhine, çünkü daha çabuk bir üst gelir dilimine geçiyorlar.
· Yemek çeki: Eðer Bakanlar Kurulu bir belirleme yapmaz ise, 2005 yýlýnda 7.5 YTL olarak uygulanan vergiden muaf yemek çeki bedeli 2006'da 8 YTL (KDV dahil 9.44 YTL).
Büyükþehirlerde 13 kat zamlý Emlak Vergisi
Belediyeler metrekare birim deðerlerini bazý yerlerde 20 kata varan ölçülerde yükseltti. Yeni yasayla büyükþehirlerdeki Emlak Vergisi oraný da iki kat arttý. Büyükþehirlerdeki bina sahipleri hem birim deðerleri, hem de vergi oranýndaki artýþ nedeniyle geçen yýla göre 13 kata varan ölçüde daha fazla vergi ödeyecek
 Takdir komisyonlarýnýn iller bazýnda belirlediði metrekare birim deðerlerindeki artýþ ve yürürlüðe giren gelir artýrýcý önlemler paketindeki düzenlemeyle büyükþehirlerdeki Emlak Vergileri bu yýl önemli oranda artacak.
Vergiye konu mesken ve binalarýn metrekare birim maliyeti bu yýl, 1998'e kýyasla büyük çapta artarken, yeni yasayla mart ayýnda baþlayacak beyan dönemi için, büyükþehirlerde meskenler için binde 1, diðer binalar için binde 2'lik Emlak Vergisi oranlarý da ikiye katlandý. Sonuçta Emlak Vergileri geçen yýla kýyasla 13 katýna kadar çýkacak.
Örneðin, Küçükesat Baþcavuþ Sokak'ta 118 metrekarelik bir konuta sahip olan Ali Bey, 1998’de beyan ettiði 900 milyon rayiç bedel üzerinden binde 4 vergi oranýyla 3 milyon 600 bin lira vergi ödedi. Geçen yýla gelindiðinde Ali Bey'in evinin rayiç bedeli 3 milyar 798 milyon liraya çýkarken, vergi oranýnýn binde 1'e indirilmesi sonucu vergisi 3 milyon 798 bin lirada kaldý. Bu sürede rayiç bedel artýþý yüzde 322 olurken, ödenen vergideki artýþ, vergi oranlarýnýn düþürülmesiyle yüzde 5.5'te kaldý Bu yýl ise Ali Bey'in sahip olduðu evin rayiç bedeli, yeni metrekare birim deðeri üzerinden en az 23 milyar liraya, vergisi de 46 milyon liraya yükseldi.
Geçen yýla kýyasla rayiç bedeldeki artýþ yüzde 505.6, ödenecek vergideki artýþ ise büyükþehirlerdeki vergi oranýnýn binde 2'ye çýkarýlmasýyla 11 katýna çýkacak.
Dükkân vergileri
Büyükþehirlerdeki dükkânlar bu yýl binde 4 Emlak Vergisi ödeyecek. Atatürk Bulvarý'ndaki 18 metrekarelik dükkân için 1998’de 3 milyon 750 bin olan vergi, geçen yýl 6 milyon 330 bin liraya çýktý. Bu yýl ise rayiç bedeli en düþük 22 milyar hesaplanýrken, ödeyeceði vergi 88 milyon liraya yükselecek. Bir önceki yýla göre vergi artýþý 12.9 katý bulacak.
Yerleþim yerleri metrekare birim deðerleri (TL) |
ÝSTANBUL |
|
Esenler Cd. |
250.000.000 |
Bakýrköy Cd. |
400.000.000 |
Alirýzaefendi Cd. |
1.000.000.000 |
Zuhuratbaba Cd. |
1.080.000.000 |
Ataköy 11. Kýsým |
1.440.000.000 |
Sahilyol Cd. |
1.360.000.000 |
Akat Mh. Alkent Sitesi |
600.000.000 |
Bebek Mh. Arif Paþa Korusu |
900.000.000 |
Rumelihisarý Bebek Cd. |
900.000.000 |
Büyükdere Cd. Plazalar |
1.200.000.000 |
Büyükdere Cd. |
900.000.000 |
Adnan Saygun Cd. |
540.000.000 |
Ýstiklal Cd. Þehit Muhtar M. kýsmý |
5.000.000.000 |
Asmalý Mescit |
4.500.000.000 |
Bankalar Cd. |
3.200.000.000 |
Hazeran Cd |
2.500.000.000 |
Tünel Mah. |
1.500.000.000 |
Sýraselviler Cd. |
2.500.000.000 |
Yenitarlabaþý Cd. |
4.000.000.000 |
Beylikdüzü Mah. |
250.000.000 |
Divanyolu Cd. |
1.000.000.000 |
Caðaloðlu Yokuþu |
2.000.000.000 |
Eminönü Meydaný |
1.000.000.000 |
Fevzipaþa Cd. |
1.300.000.000 |
Millet Cd. |
1.500.000.000 |
Vatan Cd. |
1.500.000.000 |
Baðdat Cd. |
1.500.000.000 |
Ahmetmithatefendi |
1.000.000.000 |
Söðütlüçeþme |
2.000.000.000 |
Yeniköy Mh. Yalý Cd. |
200.000.000 |
Halaskargazi Cd. |
3.000.000.000 |
Cumhuriyet Cd. |
3.000.000.000 |
Maçka Cd. |
2.750.000.000 |
ANKARA |
|
Altýndað Cd. |
100.000.000 |
Ulucanlar Cd. |
200.000.000 |
Cumhuriyet Bulvarý |
255.000.000 |
Kazýmkarabekir Cd. |
400.000.000 |
Anafartalar Cd. |
540.000.000 |
Ulus Meydaný |
500.000.000 |
Konya Sk. |
510.000.000 |
Dikmen Cd. |
200.000.000 |
Tunalýhilmi Cd. |
1.000.000.000 |
Cemalgürsel Cd. |
500.000.000 |
Bayýndýr Sk. |
500.000.000 |
Zafer Meydaný |
4.000.000.000 |
Atatürk Bulvarý |
4.000.000.000 |
Farabi Sk. |
400.000.000 |
Cinnah Cd. |
750.000.000 |
çankaya Cd. |
500.000.000 |
Eskiþehir Devlet Yolu |
750.000.000 |
Necatibey Cd. |
1.000.000.000 |
Müdafaa Cd. |
1.500.000.000 |
Esat Cd. |
500.000.000 |
Celalbayar Bulvarý |
500.000.000 |
Meþrutiyet Cd. |
1.500.000.000 |
Bilkent Plaza |
300.000.000 |
Angora Evleri |
200.000.000 |
Oran Mh. |
200.000.000 |
Ývedik Cd. |
162.000.000 |
ÝZMÝR |
|
Bakü Bulvarý |
300.000.000 |
Mithatpaþa Cd. |
400.000.000 |
Kemalpaþa Cd. |
500.000.000 |
Bornova Cd. |
400.000.000 |
Ankara Cd. |
400.000.000 |
Altýnyol |
250.000.000 |
Cemalgürsel Cd. |
900.000.000 |
Girne Bulvarý |
360.000.000 |
þ.Asýmaksoy Cd. |
624.000.000 |
Cengiztopel Cd. |
960.000.000 |
Cumhuriyet Meydaný |
2.500.000.000 |
Atatürk Cd. |
2.500.000.000 |
Gazi Bulvarý |
1.800.000.000 |
Akdeniz Cd. |
2.000.000.000 |
þehit Fethibey Cd. |
2.800.000.000 |
9 Eylül Meydaný |
2.000.000.000 |
Konak Mh. Nadir Cd. |
4.750.000.000 |
M.Kemal Sahil Bulvarý |
2.500.000.000 |
Opera Cd. |
4.750.000.000 |
Lozan Meydaný |
1.600.000.000 |
Montrö Meydaný |
1.600.000.000 |
Evlerin asgari metrekare maliyet bedeli neydi, ne oldu? (Bin TL) |
|
Betonarme karkas |
|
Yýðma kagir |
|
Ahþap |
|
Ýnþaatýn sýnýfý |
1998 |
2002 |
1998 |
2002 |
1998 |
2002 |
Lüks inþaat |
26.500 |
251.987 |
20.840 |
197.794 |
35.130 |
333.421 |
1. sýnýf inþaat |
16.580 |
157.362 |
13.500 |
128.129 |
22.810 |
216.333 |
2. sýnýf inþaat |
11.070 |
105.066 |
8.800 |
83.521 |
14.890 |
141.322 |
3. sýnýf inþaat |
7.840 |
74.410 |
6.550 |
62.168 |
7.460 |
70.804 |
Basit inþaat |
4.390 |
41.666 |
2.080 |
19.742 |
2.600 |
24.676 |
Ticarethanelerin asgari metrekare maliyeti neydi, ne oldu? (Bin TL) |
|
Betonarme karkas |
|
Yýðma kagir |
|
Ahþap |
|
Ýnþaatýn sýnýfý |
1998 |
2002 |
1998 |
2002 |
1998 |
2002 |
Lüks inþaat |
33.370 |
316.716 |
26.650 |
252.937 |
36.340 |
344.904 |
1. sýnýf inþaat |
23.340 |
221.522 |
17.380 |
164.955 |
25.420 |
241.262 |
2. sýnýf inþaat |
14.720 |
139.707 |
10.440 |
99.087 |
16.030 |
152.141 |
3. sýnýf inþaat |
10.710 |
101.650 |
6.960 |
66.058 |
11.660 |
110.667 |
Basit inþaat |
3.820 |
36.256 |
2.730 |
25.910 |
2.910 |
27.620 |
Ankara'da örnek deðerler (TL) |
Semt |
Yýl |
Rayiç bedel |
Vergi |
Emek'te daire (100 m2) |
1998 |
1.250.000.000 |
5.000.000 |
|
2001 |
5.300.000.000 |
5.300.000 |
|
2002 |
25.000.000.000 |
50.000.000 |
Oran Sitesi villa (315 m2) |
1998 |
4.000.000.000 |
16.000.000 |
|
2001 |
16.880.000.000 |
16.880.000 |
|
2002 |
110.000.000.000 |
220.000.000 |
GOP'da dükkan (66 m2) |
1998 |
1.500.000.000 |
7.500.000 |
|
2001 |
6.330.000.000 |
12.660.000 |
|
2002 |
22.000.000.000 |
88.000.000 |
* Büyükþehirlerde konutlar için 1998 Emlak Vergisi oraný binde 4, 2001'de binde 1, bu yýl ise yeni yasayla binde 2 olarak hesaplandý. Dükkanlar için oranlar 1998'de binde 5, 2001'de binde 2, bu yýl için de binde 4.
Emlak Vergisi hesaplama yöntemi
Evler için ödenecek Emlak Vergisi arsa ve inþaat birim maliyetlerine göre hesaplanýyor.
Örneðin Erenköy'de 1000 metrekare üzerine kurulu 10 daireleri apartmanda 100 metrekarelik bir daireniz var. Öncelikle dairenize isabet eden arsa bedelini hesaplamanýz gerekiyor. Erenköy'de metrekare birim deðeri 600 milyon lira. Arsa bedeli: 100 x 600.000.000=60.000.000.000 TL.
Bu binanýn ikinci sýnýf betonarme inþaatan olduðu varsayalým. Bu nitelikteki bina metrekare maliyeti 105 milyon 66 bin lira. Bina maliyeti:
100 x 105.066.000= 10.506.600.000 TL.
Ödeyeceðiniz Emlak Vergisi'ni bulmak için arsa bedeli ile bina maliyetini toplayýp binde 2'lik (0.002) Emlak Vergisi oraný ile (büyükþehirler için) çarpmak gerekiyor.
Emlak Vergisi
10.506.600.000 + 60.000.000.000= 70.506.600.000
70.506.600.000 X 0.002 = 141.013.2000 TL.
Bu dairenin Emlak Vergisi 141 milyon lira.
Ýþyerleri için hesaplanacak Emlak Vergisi'nde ise arsa ve bina maliyetleri toplamýný binde 4'le (0.004 ile - büyükþehirler için) çarpmak gerekiyor.
Rayiç bedeller piyasanýn üzerinde
EKONOMÝ SERVÝSÝ
Belediyelerin belirlediði arsa metrekare birim deðerlerinin bazý yerlerde 20 kata varan artýþla milyarlarla ifade edilen rakamlarý bulmasý, semtten semte anormal farklýlýklarýn ortaya çýkmasý, bu deðer göz önüne alýnarak hesaplanan rayiç bedellerde de büyük yükseliþlere yol açtý.
Arsa birim metrekare deðeri ve bina inþaat maliyetine göre hesaplanan rayiç bedellere örnek vermek gerekirse, Ýstanbul Bakýrköy Zuhurat Baba'da 100 metrakarelik daire için 118 milyar rakamý ortaya çýkýyor.
Bina alým satým deðeri anlamýna gelen bu rayiç bedel piyasadaki fiyatlarýn iki katýna varýyor. Zuhurat Baba'da 100 metrekarelik bir dairenin fiyatý bugün 50 milyar lira düzeyinde.
Rayiç bedellerin yüksekliðinde, belediyelerin arsa metrekare birim fiyatlarýný artýrmasý etkili oldu. Zuhurat Baba'da metrekare birim fiyatý 1 milyar 80 bin lira olarak belirlendi. Ayný þekilde Erenköy'de arsa metrekare birim fiyatý 600 milyon lira olarak belirlenirken, buradaki 100 metrekarelik bir dairenin rayiç deðeri de 70 milyar lira olarak oluþtu.
Emlakçý Reha Medin, belirlenen rayiç bedellerin olaðanüstü yükseldiðini ve konutlarýn piyasa fiyatýnýn da çok üzerine çýktýðýný belirterek þöyle konuþtu:
"Dört yýlda bir belirlenen rayiç bedeller çok yükseldi. Zaten piyasanýn durgun olduðu bir dönemde rayiç bedellerinin yükselmesi piyasayý öldürecektir. Rayiç bedeller zaten her yýl yeniden deðerleme oraný kadar artýyordu. Bunun üzerine beyan döneminde belediyelerin artýrdýðý rakamlar çok ölçüsüz."
BAYINDIRLIK ÝSKAN BAKANLIÐININ ÝNÞAAT BÝRÝM FÝATLARI 2005
LÜKS : 450,20
1.sýnýf : 285,52
2.sýnýf : 190,63
3sýnýf : 135,0
Adalet Bakaný ve Hükümet Sözcüsü Bakan Çiçek, Kat Mülkiyeti Kanun Tasarýsý'nýn Adalet Bakanlýðý ve Bayýndýrlýk Bakanlýðý tarafýndan hazýrlandýðýný belirterek, tasarýnýn Bakanlar Kurulu'nda ele alýndýðýný ifade etti.
Ýlk kat mülkiyeti kanununun 1965 yýlýnda çýkarýldýðýný ve tek parsel üzerine tek yapý düþüncesiyle düzenlendiðini hatýrlatan Çiçek, aradan geçen süre içinde birden çok parsel üzerinde birden çok yapýlaþma olabildiðini, ortak bir kýsým alanlarýn da birden çok parseli ihtiva edebildiðini kaydetti.
Yürürlükteki mevzuat ile Türkiye'deki yapýlaþma arasýnda bir boþluk doðduðuna iþaret eden Çiçek, bu boþluðun bir kýsmýnýn Yargýtay içtihatlarýyla doldurulduðunu, buna karþýn birçok hukuki sorunun ortaya çýktýðýný anlattý. Türkiye'nin belli bölgelerinde deprem felaketini yaþadýðýný kaydeden Çiçek, bu felaketlerin beraberinde bazý kat mülkiyeti sorunlarýný getirdiðini ifade etti. Bütün bunlarý dikkate alarak bir kat mülkiyeti yasasýnýn çýkarýlmasýnda zaruret bulunduðunun tespit edildiðini dile getiren Çiçek, diðer yandan Türkiye'nin bazý kurumlarý itibareyle daha elektronik bir ortama girmesi sonucunda bunlarýn entegre halde çalýþmasýný temin edecek ortak hükümlere ihtiyaç duyulduðunu anlattý. Kat mülkiyetiyle ilgili tapu iþlemlerinde bürokratik engellerin de ortaya çýktýðýný anlatan Çiçek, bunlarý da ortadan kaldýracak yepyeni bir düzenlemeyi getireceklerini bildirdi.
"MEVCUT YAPILARIN BELLÝ ÖLÇÜDE TAKVÝYE EDÝLMESÝ GEREKÝR"
Bugün gelinen noktada vatandaþýn kat mülkiyetiyle ilgili problemlerinin öngörülebilen önemli bir bölümünü ortadan kaldýrmýþ olacaklarýný ifade eden Çiçek, bugün bir çok müteahhidin arsa üzerine kat karþýlýðý inþaat yaptýklarýný, temel safhasýnda bu inþaatlardan daire satýn alan vatandaþlarýn inþaat bittikten sonra bir türlü kat mülkiyeti ile ilgili belge alamadýklarýný söyledi.
Bunun getirdiði pek çok hukuki sorunlar ve bundan doðan vergi kayýplarý bulunduðunu ifade eden Bakan Çiçek, hazýrlanan yasayla hem geriye dönük hem de ileriye dönük, belli süreler ve uyulmamasý halinde belli müeyyideler getirmek suretiyle biran evvel kat mülkiyetine geçiþi temin edecek düzenlemeleri getireceklerini kaydetti.
Depremden dolayý bir takým binalarýn yýkýldýðýný ve belli bölgelerde bu riskin halen olduðunu dile getiren Çiçek, bundan dolayý mevcut yapýlarýn belli ölçüde takviye edilmesi gerektiðini söyledi. Eski sistemin, bunun kat maliklerinin tümünün rýzasýna baðlý olduðunu hükme baðladýðýný anlatan Çiçek, her iþte kat maliklerin tamamýnýn rýzasýnýn aranmasý durumunda yapýnýn tamamýna tesir edebilecek bir kýsým onarýmlarý yapmanýn zorlaþtýðýný anlattý.
Çiçek, bu türlü durumlarda bilirkiþi raporlarý ve mahkeme kararlarýyla o maliklerin rýzasý aranmasýzýn da bazý iþlemlerin yapýlmasýna imkan verecek bir düzenleme hazýrladýklarýný ifade etti.
Çok katlý binalarýn alt katlarýnda iþyeri sahiplerinin, o binanýn o kýsmýnýn kolonlarýnda, kiriþlerinde tasarruf yapmak için yapýnýn tümünün güvenliðini tehlikeye sokabildiklerine iþaret eden Çiçek, düzenleme ile bunlarýn tamamýnýn ortak mülkiyet konusu haline geleceðini ve bu tür onarýmlarý yapacak olanlarýn kat maliklerinin tümünün iznini almasý gerekeceðini ifade etti.
Çiçek, yaþanan acý tecrübelerden yola çýkarak bir düzenleme yapmaya gayret ettiklerini bildirdi. |
|
